Stok Maliyetleri Hesaplama

<< Click to Display Table of Contents >>

Navigation:  Maliyet Muhasebesi > Stok Maliyetleri >

Stok Maliyetleri Hesaplama

Previous pageReturn to chapter overviewNext page

Stok Maliyetleri Hesaplama

 

Mevcut stoklara ait maliyet hesaplaması yaparken, kullanılan hesaplama yöntemleri;

 

Ay Kapama Genel Maliyeti: Bu yöntemde, tanımlanmış olan maliyet dönemi baz alınarak ilgili dönemin Aritmetik ortalama maliyeti hesaplanmaktadır. Bu yöntemle özellikle üç aylık dönemler halinde (vergi dönemleri bazında) maliyet hesaplaması yapan firmalarda kullanılmaktadır.Ay Kapama genel maliyeti hakkında daha fazla bilgi için,Ay Kapama Genel Maliyeti başlığına bakılabilir.

 

-Yürüyen Ağırlıklı Ortalama Maliyeti:Bu yöntemde, ortalama maliyet her ticari mal  alışında tekrar hesaplanır. Her ticari mal alışında alınan malın miktarı mevcut ticari malın miktarına, maliyeti de mevcut malın maliyetine eklenerek; toplam maliyet, toplam miktara bölünerek ortalama maliyet hesaplanır.Stok miktar değişimleri gün bazında güncelleyen firmalarda kullanılır.

 

-FIFO(First in First Out): Bu yöntemde , ilk satın alınan ticari malın yine satınalma tarihine  göre ilk önce satılacağı varsayımına dayanır.Enflasyon hesabı dikkate alındığında,satın alınan ilk stok kaleminin maliyeti enflasyon hesabından dolayı daha düşük olacağından stok maliyetleri düşük, kar miktarı fazla

ödenen vergi daha yüksek olmaktadır.

 

-LIFO(Last in Last Out):Bu yöntemde, ticari işletmelerde satılan ticari malların en son alınanlardan yapılacağı varsayılır. Dolaysıyla en son alınanların fiyatları dikkate alınarak maliyetler hesaplanır. Stokta kalanlar ise ilk alınanların fiyat tutarlarını içerir. Bu yöntemde satılan ticari  malların maliyetleri yüksek, buna karşılık stok maliyetleri düşük kalmaktadır.

 

Bu yöntemin kullanılmasıyla satış karlarının dolaysıyla vergi ve temettü ödemelerinin daha az olmasına ve işletmenin özsermayesinin korunmuş olmasına karşın, stok değerlerinin düşük olmasıyla da gerçek özvarlıkların gösterilmemesine neden olmaktadır.

 

Likom Gusto ERP, Bahsedilen stok maliyet hesaplama yöntemlerinden herhangi birininin seçilmesine olanak sağlar.

 

Hesaplama şekilleri

Fifo Yöntemi (İlk Giren İlk Çıkar): Fifo değerleme yöntemi, üretime verilecek olan veya satılacak malların stoklara ilk önce giren mallardan olması gerektiği varsayımına dayanır. Stoktaki malların kullanılma sırası ilk alınan mallardan başlanarak sırasyla devam eder. Yani stoklara giren malların yine giriş sırasıyla stoktan çıkarlar.

Aşağıda, bir stoğa ait Ocak-2015 dönemi giriş ve çıkış hareketleri bulunmaktadır.

Tarih

G/Ç

Miktar

Kalan Miktar

Birim Fiyat

Tutar

01.01.2015

G

1250

1250

0,3

375

14.01.2015

G

1000

2250

0,4

400

25.01.2015

Ç

1500

750

?

?

 

Yapılan örnekte depoda, 1.250 adet devirden giriş ve 1.000 adet mal alış ile alınmış stok bulunmaktadır. Yapılan 1.500 adetlik çıkışa ait maliyet hesaplaması aşağıdaki gibidir.

FIFO yöntemine göre çıkış işlemi ilk giren malzemeden başlayarak yapılır. Buna göre,

Tarih

Sıra

Giriş Miktar

Çıkılan Miktar

Birim Fiyat

Çıkılan Tutar

01.01.2015

1

1.250,00

1.250,00

0,3

375

14.01.2015

2

1.000,00

250,00

0,4

100

 

 

 

1.500,00

0,31666667

475

Örnekten anlaşılacağı üzere, FIFO yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda, çıkış yapılan malzeme toplam tutarı, çıkış yapılan miktara bölümü sonucunda 0,316667 şeklinde birim fiyat elde edilmiş olacaktır.

Lifo Yöntemi (Son Giren İlk Çıkar): Lifo değerleme yöntemi, üretime verilecek olan veya satılacak malların stoklara son olarak giren mallardan olması gerektiği varsayımına dayanır. Stoktaki malların kullanılma sırası son olarak alınan mallardan başlanarak geriye doğru sırasyla devam eder. Yani stoklara giren malların giriş sırasının tersine göre stoktan çıkarlar.

Aynı örnek üzerinden Lifo’ya göre hesaplama yapılırsa, depoda, 1.250 adet devirden giriş ve 1.000 adet mal alış ile alınmış stok bulunmaktadır. Yapılan 1.500 adetlik çıkışa ait maliyet hesaplaması aşağıdaki gibidir.

LIFO yöntemine göre çıkış işlemi son giren malzemeden başlayarak yapılır. Buna göre,

Tarih

Sıra

Giriş Miktar

Çıkılan Miktar

Birim Fiyat

Çıkılan Tutar

01.01.2015

1

1.250,00

500,00

0,3

150

14.01.2015

2

1.000,00

1.000,00

0,4

400

 

 

 

1.500,00

0,36666667

550

Örnekten anlaşılacağı üzere, LIFO yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda, çıkış yapılan malzeme toplam tutarı, çıkış yapılan miktara bölümü sonucunda 0,366667 şeklinde birim fiyat elde edilmiş olacaktır.

YAOM Yöntemi (Yürüyen Ağırlıklı Ortalama Maliyet) : Stokların gün bazında giriş ve çıkışa göre sıralanarak, her bir harekette ağırlıklı ortalama yöntemi kullanılarak, çıkışın fiyatlandırıldığı maliyet yöntemidir. Bu yönteme göre, stoklar gün sonunda eksiye düşülmediği sürece doğru sonuç verecektir. YAOM yöntemi, diğer yöntemlere göre daha gerçek sonuç vermektedir.

Aynı örnek üzerinden YAOM’a göre hesaplama yapılırsa, depoda, 1.250 adet devirden giriş ve 1.000 adet mal alış ile alınmış stok bulunmaktadır. Yapılan 1.500 adetlik çıkışa ait maliyet hesaplaması aşağıdaki gibidir.

Tarih

G/Ç

Miktar

Kalan Miktar

Birim Fiyat

Çıkılan Tutar

1.1.2015

G

1.250,00

1.250,00

0,3

375

14.1.2015

G

1.000,00

2.250,00

0,4

400

25.1.2015

Ç

1.500,00

750,00

0,34444444

516,67

 

Örnekten anlaşılacağı üzere, YAOM yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda, giriş yapılan malzeme toplam tutarı, giriş yapılan miktara bölümü sonucunda 0,344444 şeklinde birim fiyat elde edilmiş olacaktır.

 

Stok Maliyet Hesaplamalarına,

 

Likom Gusto ERP> Diğer > Stok Maliyet ten ulaşılır.

 

exp_collapse

 

Stok Maliyetleri Seçim ve Hesaplama Ekranı,

 

stokmaliyet_yürüyen ağırlıklıortalama

 

Stok Maliyet hesaplaması sırasında kullanılacak maliyet kriterleri,

Stok Maliyetlerinin hesaplaması sırasında kullanılacak maliyet kriteri alanında, Parametre Öndeğerlerinde belirtilen maliyet yöntemi otomatik olarak işaretli ve pasif olarak görünecektir. İstenirse, ek olarak diğer yöntemlere göre hesaplama yapılması istenebilir. Bu durumda, ilgili kutucuktan seçim yapılmalıdır.

Stokmaliyetseçimi

 

Stok Seçimi alanında, maliyet hesaplatılmak istenen stok kartları seçilir, “Tüm Stoklar” tercihi ile sistemde bulunan tüm stok kartlarının taranması sağlanır. “Stok Aralığı” seçeneği seçilir ise “Baş. Stok Kodu” ve “Bitiş Stok Kodu” alanları aktif hale gelir ve bu alanlarda stok aralığı seçilir. Ayrıca, “Sadece Hammadde Stoklarının Maliyetini Hesapla” seçilir ise ürün ağaçlarında hammadde olarak kayıtlanan stoklar için maliyet hesaplaması yapılması sağlanır.

Sadece Hammadde Stoklarının Maliyetini Hesapla seçim kriteri ise; Üretim yapan bir firma maliyet hesaplama işlemi gerçekleştirirken,seçilen stok kalemini oluşturan hammadde için maliyet hesaplaması yapmak için kullanılır.

 

Stokmaliyetseçimi stokseçim ekranı

 

Stok Maliyetlerini Hesapla alanında, maliyet hesaplama yapılacak tarih aralığı belirtilir, burada bulunan 4 seçenek aşağıdaki gibidir.

Baştan Hesapla seçeneği ile stok kartının ilk hareketinden itibaren hesaplama yapılır. Bu kurala, sistemde bulunan geçmiş yıllarda dahil olarak hesaplama yapılır.

Son Değişen Hesaplama Tarihine Göre (Son Hesaplama Tarihine Göre) seçeneği ile en son yapılan maliyet hesaplatma tarihinden sonrası için hesaplama yapılır. bu tarihten sonra yeni açılan stoklar için ilk hareket gördüğü tarihten itibaren hesaplamaya dahil olacaktır.

Belli Bir Tarihten Hesapla seçeneği ile seçilen tarihten sonrası hareketler maliyet hesaplamasına dahil edilerek hesaplama yapılır.

Belirtilen Dönem Tarihinden Hesapla seçeneği ile ekranda seçilen döneme göre hesaplama yapılması sağlanır.

 

stokmaliyet hesaplama tarih

 

 

Stokların giriş maliyetleri,ilk giriş yapıldığında belirtildikten sonra,verilen tarih aralığı seçimi yapıldıktan sonra

Üretime Çıkış,Dahili Kullanım,Hurda/Fire Çıkışı ,Depo Transferi hareketlerinde çıkışı yapılan stokların ilk giriş yapıldığında belirtilen maliyetlere göre tekrar hesaplanıp keydedilir.

 

stokmaliyetçıkış hareketleri

 

Dönem Oluşturma, dönem seçiminin yanında bulunan üç nokta “...” görüntülü butona basılarak yeni dönem oluşturulabilir. Yeni dönem oluşturulurken, dönem ismi yazıldıktan sonra dönemin bitiş tarihi yazılır. Bir önceki dönem, yeni oluşturduğunuz dönemin başlangıç tarihi olarak algılanacağı için başlangıç tarihi yazılmasına gerek yoktur.

ÖNEMLİ NOT : Yeni başlayan firmalarda, Geçmiş Dönem ismi verilerek, bu döneme bir önceki yılın son günü bitiş tarihi olarak seçilmelidir.

maliyetdonemtanimi

Oluşturulan bu dönemler, tüm maliyet ekranlarında dönem seçim alanlarında görüntülenir.

 

Çıkış Hareketlerini Güncellerken Maliyeti,

 

Çıkış Hareketlerini güncellerken Maliyeti 4 farklı kaynaktan alınması sağlanabilir. Bu çerçevede,

a.

Genel Maliyetten Al seçeneği ile stoğun tüm hareklerine ait hesaplanan değere göre güncelleme yapması sağlanır.

b.

Depo Maliyet Kodundan Al seçeneği ile stoğun depo maliyet kodları bazında ayrı gruplarda hesaplanan maliyet değerinden güncelleme yapması sağlanır. Örnek olarak, X kodlu stoğun, A depo maliyet grubunda ve B depo maliyet grubunda farklı maliyet değerleri oluşması sebebiyle bu duruma göre farklı maliyetler ile güncellenmesi sağlanır. Bu özelliğin kullanılabilmesi için depoların farklı depo maliyet kodları altında gruplandırılması gerekir. Özellikle farklı yerleşkelerde deposu olan veya şubeli yapı içerisinde çalışan işletmeler bu yöntemi tercih edebilir.

c.

İzleme Kodundan Al seçeneği ile stoğa ait tek maliyet değeri üzerinden değil, stoğun alt kodları olan izleme kodları bazında maliyet değerleri ile güncellenmesi sağlanır.

d.

Depo Maliyet ve İzleme Kodundan Al seçeneği ile hem depo maliyet kodu hem de izleme kodu bazında ayrışımlı olarak hesaplanan maliyet üzerinden güncelleme yapılması sağlanır.

 

maliyetin gümncelleme koşulları

 

Muhasebe Kaydı olan Çıkış Hareketlerini Güncelleme; Maliyeti hesaplanan stok kaleminin çıkış hareketi muhasebeye yansıtılmışsa, güncelleme işleminin yapılmasını denetler.

Stok Maliyeti Hesaplanırken Oluşacak Hataları Göster; İlgili stoğun maliyet hesaplaması yapılırken oluşan hataları göstermesini denetler.

Gelir Gider Hareketlerini Güncelle; İlgili stoğun maliyet hesaplanması işleminden sonra Gelir Gider Hareketlerinin güncellenmesini denetler.

 

stokmaliyet programlama buton

 

stokmaliyet programlama buton

 

Likom Gusto ERP;

 

Stok Maliyet Hesaplama ve Stok Çıkış Hareketleri ,Programlama özelliği ile,

 

'Bir Defa' seçimi ile Tarih ve Saat seçimi yapılarak;

'Tekrarlı Olarak' seçimi ile Haftalık,Günlük,Aylık periyot seçimi yapılarak;

'Manuel' seçimi ile anlık;

Stok Maliyeti hesaplama işleminin yapılabilmesini sağlar.