Amortisman

<< Click to Display Table of Contents >>

Navigation:  Sabit Kıymetler Yönetimi > Sabit Kıymet Hareketleri >

Amortisman

Previous pageReturn to chapter overviewNext page
Show/Hide Hidden Text

Amortisman, duran varlıkların, aşınma, yıpranma veya eskime payını ifade etmektedir. İşletmeler kullanmak üzere aldığı maddi duran varlıkları normal şartlarda bir yıldan daha uzun sürelerde kullanırlar. Bu nedenle, maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca gider yazılması gerekir. Böyle yapılarak maddi duran varlık kullanıldığı muhasebe dönemlerine dağıtılarak gider yazılmış olur ve muhasebenin dönemsellik kavramı yerine getirilir. Sabit Kıymetlere ait Amortisman işlemi yapılmak istenirse Sabit Kıymet > Amortisman ikonuna tıklanmalıdır.

exp_collapse

 

tog_minusAmortisman Ekran Özellikleri

Amortisman ikonuna tıklandıktan sonra aşağıda ekran görüntüsü bulunan Amortisman penceresi açılacaktır.

Resmi büyütmek için tıklayınız.
Resmi büyütmek için tıklayınız.

 

Bu pencereden amortisman hesaplaması yapılmış olan hareketler izlenebileceği gibi, yeni amortisman hesaplama işlemleri de gerçekleştirilebilmektedir. Öncelikle Amortisman ekranın özelliklerinden kısaca söz edelim;

Yıl: Amortisman hesaplaması yapılacak olan yıl seçimi yıl alanından seçilir.

clip1238amortismanyıl

Dönem: Hangi dönem için amortisman hesaplaması yapılacağı seçimi buradan yapılmaktadır.

clip1238amortismandonem

Hareket Durumu: Amortisman penceresinde listelenecek olan hareketlerin hareket durumu seçimi buradan yapılmaktadır. Şayet amortisman hareketi yapılanlar listelenmek isteniyor ise “Hareket Yapılanlar”, yeni amortisman hesaplanacak hareketler listelensin isteniyor ise “Hareket Yapılanlar” seçimi yapılmalıdır.

clip1238amortismanhareketdurumu

Sabit Kıymet Türü: Sabit Kıymet Ayrıntı Kodları bölümünde bahsedilen Sabit Kıymet Türleri bu comboda listelenecektir, kullanıcı burada listelenen sabit kıymet türlerinden hangisinin listelenmesini istiyor ise o sabit kıymet türü seçimini yapmalıdır.

clip1238amortismansabitkiymetturu

Sadece Bu Yıl Alınanları Listele: Amortisman ekranında sadece seçilen yıl içindeki sabit kıymetlerin listelenmesi isteniyor ise bu seçim kutusu işaretlenir aksi halde işaret kaldırılır.

clip1238amortismansekme

Süresi Dolanları Listeleme: Süresi dolan sabit kıymetlerin listelenmemesini sağlar.

clip1238amortismansekme1

Sabit Kıymet Ana Kodu: Sabit Kıymet Ana Kodu bölümü kullanıcıya sadece istenilen sabit kıymetin ekranda listelenmesini sağlar. “Tümü” seçilir ise ayırt etmeksizin seçilen diğer kriterler ışığında tüm sabit kıymetleri listeler, “Seçilen” seçimi ile “Kodu” ve “Adı” alanları aktif hale gelir ve burada kullanıcı listelenmesini istediği sabit kıymet ana kodunu seçer.

clip1238amortısmansekme2

Sabit Kıymet Yeri: Seçilen diğer kriterler göz önüne alınarak yalnızca seçilen sabit kıymet yerine sahip sabit kıymetlerin listelenmesini sağlar. Bunun için “Seçilen” seçimi yapılırsa “Kodu” ve “Adı” alanları aktif hale gelir ve kullanıcı istediği sabit kıymet yeri seçimini buradan yapar. Aksi halde “Tümü” seçerek işlemlerine devam eder.

clip1238amortismansekme3

Başlık bölümünde bulunan seçimler kullanıcının seçimlerine göre seçildikten sonra “Yenile” butonuna tıklanır. Yenile butonuna tıkladıktan sonra ekrana seçilen kriterlere göre sabit kıymetler listelenecektir.

clip1238amortismanyenile

Amortisman penceresinde satırlarda ise;

Seçim: Üzerinde işlem yapılacak olan satırların seçimini sağlar.

SK Kodu/Adı: Sabit Kıymetin Kodu ve Adının yazdığı kolondur. Bu kolonda bulunan “…” işaretine tıklandığında Sabit Kıymet Ana Kodları ekranı açılır ve üzerinde çalışılan Sabit Kıymetin üzeri mavi renkli olarak görülür. Bu sayede bu sabit kıymet ile ilgili kart işlemlerinde kısa yoldan sabit kıymetin kartına erişim sağlanmış olur.

SK İzleme Kodu/Adı: İlgili satırdaki sabit kıymetin İzleme Kodu ve Adı ile ilgili bilgi veren alanlardır. Bu kolonda bulunan “…” işaretine tıklandığında Sabit Kıymet Ayrıntı Kodları ekranı açılır ve üzerinde çalışılan Sabit Kıymetin Ayrıntı Kodunun üzeri mavi renkli olarak görülür. Bu sayede bu sabit kıymet ile ilgili ayrıntı kodu işlemlerinde kısa yoldan sabit kıymetin ayrıntı kodu kartına erişim sağlanmış olur.

Amortisman Birikmiş Tutar/Amortisman Dönem Tutar: Satırdaki ilgili sabit kıymetin birikmiş amortisman tutarı ve amortisman dönem tutarlarının izlenebildiği alanlardır.

Amortisman Toplam Tutar/Amortisman Süresi: Satırdaki ilgili sabit kıymetin toplam amortisman tutarı(bu alana amortisman hesaplaması yapıldıktan sonra ilgili sabit kıymetin amortisman tutarı program tarafından otomatik olarak getirilecektir.) ve amortisman süresi hakkında bilgi veren alanlardır.

Eski Son Değer/Yeni Son Değer: Satırdaki ilgili sabit kıymet ile ilgili eski son değerinin ve yeni son değerinin görüntülendiği yerdir. Bu alanda eski son değerde ilgili sabit kıymetin son amortisman hesaplamasından önceki değeri, yeni son değer de ise en son amortisman hesaplamasından sonraki değer gelecektir.

Eski Son Net Değer/Yeni Son Net Değer: Satırdaki ilgili sabit kıymet ile ilgili eski son net değerinin ve yeni son net değerinin görüntülendiği yerdir. Bu alanda eski son net değerde ilgili sabit kıymetin son amortisman hesaplamasından önceki net değeri, yeni son net değer de ise en son amortisman hesaplamasından sonraki net değer gelecektir.

Amortisman Şekli/Amortisman Tipi: Bu alanda ilgili sabit kıymetin kartında tanımlanmış olan amortisman şekli ve amortisman tipi görüntülenecektir.

Y. Amortisman Oranı/Önceki Dönem Amortisman: Bu kolonda da ilgili sabit kıymetin amortisman oranı görüntülenebilmektedir.

Alış tarihi/Alış Fiyatı: Satırdaki sabit kıymetin Alış Tarihi ve Alış Fiyatı ile ilgili bilgi veren alanlardır.

Son Hareket Tarihi: İlgili sabit kıymetin son hareket tarihi bilgisinin izlendiği alandır.

Sabit K.Türü: İlgili sabit kıymetin türü hakkında bilgi veren alandır.

 

tog_minusAmortisman Hesaplama

Amortisman hesaplamak için Yıl – Dönem  seçimi yapıldıktan sonra istenirse tüm Sabit Kıymetlere, istenirse Seçilen türler seçilir. Amortisman hesaplatılacak sabit kıymetlerin aramasını daraltmak için yukarıda anlatılan kriterlerin seçimi ile işlemler kısaltılmış olur.

Satırda listelenen sabit kıymetlerin “Seçim” kolonunda Tümünü yada bir kısmı seçilebilir. Kullanıcı isterse tek tek elle seçimlerini yapabilir, yada ekranın alt kısmında bulunan “Tümünü Seç” butonu ile ekranda listelenen tüm sabit kıymetleri seçebilir, “Tümünü Bırak” seçeneği ile de seçilmiş olan tüm seçimler bırakılmış olur.

clip1238amortismanhesaplama1

Hesapla butonuna tıklandıktan sonra aşağıda ekran görüntüsü bulunan “Hesapla” penceresi açılır.  Bu pencerede Sabit Kıymet Ana kodunda tanımlanan Sabit Kıymet oranı  bazında hesaplama yapılır ve istenilirse hareket tarihi değiştirilebilir.

Resmi büyütmek için tıklayınız.
Resmi büyütmek için tıklayınız.

Ekranda bulunan amortisman değerleri kontrol edilir ve “Kaydet” butonuna tıklanarak ilgili sabit kıymet(ler) için amortisman hesaplama işlemi tamamlanmış olur. Amortisman hesaplaması yapılan Sabit Kıymetler Hareket Yapılanlar ekranına düşmektedir.

Resmi büyütmek için tıklayınız.
Resmi büyütmek için tıklayınız.

Hesaplanan Amortisman iptal edilmek istenirse, Sil düğmesine tıklanmalıdır.

clip1238amortismansil

Amortisman işlemi tamamlandıktan sonra Hareket Yapılanlar ekranında Gelir/Gider butonuna tıklanarak ilgili amortisman hareketi için gelir gider hareketi yapılabilir. Bu butona tıklandıktan sonra aşağıda ekran görüntüsü bulunan Gelir/Gider Hareketleri penceresi açılacaktır.

Resmi büyütmek için tıklayınız.
Resmi büyütmek için tıklayınız.

Burada Gelir Gider Yeri Kodu Sabit Kıymet Yerinden, Gelir Gider Türü kodu ise Sabit Kıymet Ana Kodundan gelir. Seçimine gerek kalmaz. Satır açıklamaları girilerek kaydedilir. Eğer alta satır eklenmek istenirse Yüzde değeri değiştirilerek tüm satırların 100 olması sağlanacak şekilde girişi yapılır. Aşağıda gelir gider hareketi girişi ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Gelir Gider Ekranı Kriterleri

Hareket: Amortisman Hareketi için Gelir Gider kaydı oluşturulacağından dolayı Türü seçeneği Gider seçili olarak gelir, değiştirilemez.

Tutarı: Amortisman Tutarı olarak otomatik gelir.

Tutarın  Gelir / Gider Yeri kodlarına dağıtımının yapılması;

Gelir/Gider Yeri Kodu: F.Tahsilat modülünde tanımlanan Gelir / Gider yerlerinde ilgili olan Gelir Gider Yeri kodu seçilir.

Resmi büyütmek için tıklayınız.
Resmi büyütmek için tıklayınız.

Adı: Gelir Gider Türü kodu seçildiğinde Gelir Gider Türü adı otomatik olarak Adı alanına gelir.

Satır Açıklaması: Gelir Gider Yeri ile ilgili açıklamalar kaydedilir.

Tutar: Girilen Gelir Gider Yerine Toplam Tutarın ne kadarının yansıtılacağı girilir.

Döviz Tutar: Döviz Türü girildi ise Dövizli tutar otomatik olarak hesaplanıp kaydedilir.

Yüzde: Gelir Gider Yerine toplam tutarın % kaç olarak yansıtılacağı da girilebilir. Tutar girilir ise yüzde otomatik hesaplanır. % girilir ise tutar otomatik hesaplanır.

Tutar alanına toplam tutardan daha az bir tutar girilir ise alt satıra Tutar ve oran alanları otomatik olarak hesaplayıp yazılır. Gelir Gider Yeri kodlarının girilmiş hali aşağıdaki gibidir.

Satır Ek Bilgileri: Satır Gelir/Gider hareketi ile ilgili Kullanıcı Tanımlı, Notlar, Ek Alanlar, OLE Nesnesi, İşaretler ve Diğer Bilgi eklenmek istenir ise Satır Ek Bilgilerine tıklayınca çıkan ekranlara kayıt yapılır.

 

tog_minusAmortisman Hesaplama Yöntemleri

Amortisman hesaplama yönetemleri şunlardır;

 

tog_minus_sev2Normal Amortisman

Normal Amortisman Hesaplama  ( Eşit Paylı Amortisman Hesaplama ) :

 

Normal amortisman ayırma yönetiminde sabit kıymetin son değeri amortisman oranı ile çarpılarak amortisman tutarı bulunur. Aşağıdaki örnekde iktisadi ömrü 5 yıl olan bir sabit kıymetin amortisman ayırma işlemi gösterilmektedir. Amortisman ayırma işlemi yıllık peryotlarla yapılmıştır.  Amortisman oranı %20'dir.

clip1245normalamortismanhesap1

Aynı sabit kıymetin amortismanı üçer aylık peryotlarla ayrılmış olsa idi, hesaplanan amortisman tutarları aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde olacaktı.

Amortisman hesaplama peryodu yıllık değilse, amortisman hesaplamasında kullanılan formül aşağıdaki gibidir.

 

                                                                     Son Değer  x Amortisman Oranı

      Toplam  Amortisman Tutarı  =     -------------------------------------------------      x     Peryotdaki Ay Sayısı

                                                                                12

 

       Amortisman tutarı = (( 10000 x 0.20 ) / 12 ) x 3  = 500

clip1245normalamortismanhesap2

 

tog_minus_sev2Hızlı Amortisman

Hızlı Amortisman Hesaplama  ( Azalan Bakiyeli Amortisman Hesaplama ):

 

Bu yönteme göre amortisman payı hesaplandığında yıllık sabit amortisman oranı sabit kıymetin her yılın başındaki net değerine tatbik edilir. Böylece, yıllık amortisman oranı sabit olmakla beraber; daima sabit kıymetin azalan bakiyesine tatbik edildiğinden dolayı amortisman tutarları da yıllar itibariyle azalarak  birbirini takip eder. Amortisman ayrılmasına duran varlığın hizmet ömrü boyunca devam edilir.

Uygulamada, VUK'nda azalan bakiyeler usulüyle amortisman adı ile anılan bu yöntem tatbik edilirken amortisman oranı normal amortisman oranının iki katı olarak alınır. Normal amortisman süresince amortisman ayrılmalarına devam  edilir ve hizmet süresinin en son yılı sabit kıymetin kalan  net değeri olduğu gibi, amortisman oranı uygulanmadan amortisman payı olarak kaydedilir.

 

Aşağıdaki tabloda 10.000 YTL değerindeki sabit kıymetin azalan bakiyeler yöntemine göre yıllık olarak ayrılan amortisman tutarları gösterilmektedir. Amortisman oranı % 40'dır.

 

Amortisman tutarı aşağıdaki formule göre bulunur.

 

     Amortisman tutarı  =  Son net değer x Amortisman Oranı

clip1245hızlıamortismanhesap1

Eğer amortisman hesaplama yönetimi bir yıldan daha küçük peryotlarla hesaplanır ise formül aşağıdaki gibidir.

 

      n : Dönem

      m : Bir dönemdeki ay sayısı

 

      İlgili Yılın Başındaki

                                            Son Net Değer  x    Amortisman Oranı          

      Toplam  Amortisman Tutarı  =     --------------------------------------------------------      x      (  m x n )

                                                                                12

   

       İlgili Yılın Başındaki

 

       İlgili yıl için önceki peryotlarda                            Son Net Değer       x    Amortisman Oranı                

       hesaplanan  Amortisman Tutarı     =    ----------------------------------------------------------------------------------  x  [ ( n - 1 )  x  m ]

                                                                                                                                         12

 

       Amortisman Tutarı =  Toplam Amortisman Tutarı -  İlgili yıl için önceki peryotlarda hesaplanan amortisman tutarı.

         

Yukarıdaki formule dikkat edilecek olursa, öncelikle o yıl için ilgili dönemde dahil olamak üzere toplam amortisman tutarı hesaplanmakta,  daha sonra o yıl için önceki dönemlerde ayrılan amortisman tutarı tekrar hesaplanarak toplam amortisman  tutarından çıkartılmaktadır. Ancak bu sayede bir sabit  kıymet için için değerleme ve amortisman işleminin yıllık olarak yapılması sonucunda  bulunan amortisman tutarı ile, bir yıldan daha kısa dönemler itibari ile yapılan değerleme  ve amortisman  toplamları birbirine eşit olarak bulunur.  Aşağıdaki örnekte değerleme işlemi yapılmamıştır.

clip1245hızlıamortismanhesap2

Yukarıdaki tabloda örneğin 2005 yılı için amortisman hesaplaması şu şekilde yapılmıştır.

 

         2005 1.Dönem :

 

                     Toplam Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x  ( 1 x 3  )= 1.000

 

                      Önceki Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x ( 0 x 3 ) =  0

 

                      Amortisman Tutarı =  1000 - 0  = 1.000

 

                                                     

         2005. 2.Dönem :

 

                     Toplam Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x  ( 2 x 3)  = 2.000

 

                      Önceki Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x  [ ( 2 - 1 ) x 3 ] =  1.000

 

                      Amortisman Tutarı =  2.000 - 1.000  =  1.000

               

 

         2005. 3.Dönem :

 

                     Toplam Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x  ( 3 x 3)  = 3.000

 

                      Önceki Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x [ ( 3 - 1 ) x 3 ]  =  2.000

 

                      Amortisman Tutarı =  3000 - 2.000  =  1.000

       

                   

       2005. 4.Dönem :

 

                     Toplam Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x  ( 4 x 3)  = 4.000

 

                      Önceki Amortisman Tutarı = [ (10.000 x 0.40 ) / 12 ]  x [ ( 4 - 1 ) x 3 ]  =  3.000

 

                      Amortisman Tutarı =  4000 - 2.000  =  1.000

 

tog_minus_sev2Kıst Amortisman

Kıst Amortisman Hesaplaması :

 

İşletmelere ait binek otomobillerin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır .  Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında giderleştirilir. Bir başka ifade ile, alımın yapıdığı aydan alımın yapıldığı yılın sonuna kadar olan dönem için amortisman ayrılır, alım tarihine kadar olan aylar için amortisman ayrılmaz. Ayrılmayan bu amortisman tutarı sabit kıymet için son sene hesaplanan amortisman tutarına eklenir.

 

Normal amortisman yönteminin uygulandığı, yani amortisman oranının binek otomobilinin maliyet bedeline uygulandığı yöntemde ilk yıl ayrılmayan amortismanın herhangi bir önemi, etkisi bulunmamakta, itfa süresinin son yılında ilaveten dikkate alınmaktadır.  Ancak, azalan bakiyeler usulüyle (hızlandırılmış) amortisman ayrılması durumunda, yani, her yıl net defter değerine (maliyet bedelinden birikmiş amortisman düşüldükten sonraki değerine) amortisman oranının uygulanması yönteminde, net değere ulaşırken ilk yıl ayrılmayan kıst amortismanın ne şekilde dikkate alınması gerektiği konusunda iki farklı görüş bulunmaktadır.  2023 numaralı öndeğer her iki görüşüde desteklemek amacı ile kullanıma sunulmuştur.

 

Örnek: 16.11.2005 tarihinde 25.000 YTL maliyet bedeli ile aktife dahil edilen bir binek otomobil için azalan bakiyeler usulünde ve %40 oranında amortisman uygulanacaktır. İşletmenin söz konusu binek otomobili için yıllar itibariyle ayıracağı amortisman tutarları aşağıdaki gibi olacaktır.

 

  1.Yönteme Göre :  

   İlk yıl ayrılmayan amortismanın devam eden yılda ayrılmış olarak kabulü ile amortisman matrahının tespiti görüşüne göre:

   ( 2023 nolu öndeğerin 2 olması durumu )

    clip1245kıstamortismanhesap1

(*) 8.333,33 YTL 2005 yılında ayrılmayan kıst amortisman tutarıdır.  Bu tutar son yıl muhasebe kaydında gider olarak

       muhasebeleştirilir. Eğer amortisman aylık, üç aylık ya da altı aylık peryotlarla hesaplanıyor ise 2075 nolu öndeğere

 

       bağlı olarak işlem yapılır. 2075 nolu öndeğerin değeri 2 ise kıst amortisman farkı son yılın her bir dönemine eşit olarak

       paylaştırılır, 1 ise  kıst farkı sadece son yılın son döneminde gider olarak yazılır.

 

  2. Yönteme Göre:

    İlk yıl ayrılan kıst amortismanın birikmiş amortisman kabulü ile amortisman matrahında  dikkate alınması gerektiği görüşüne

    göre:  ( 2023 nolu öndeğerin 1 olması durumu )

clip1245kıstamortısmanhesap2

Görüldüğü gibi sonuç itibariyle her iki yöntemde de ayrılacak amortisman tutarı aynıdır. Sadece ikinci görüşte birinci görüşe göre 2., 3. ve 4. yıllarda daha fazla amortisman gideri yazılmaktadır.